WYCOFANY. Projektor laserowy 4K – Sony VPL-VW760ES
ZASTĄPIONY modelem Sony VPL-XW7000ES

Projektor Sony VPL-VW760ES wprowadzony do oferty firmy Sony w roku 2018, stanowiący rozwinięcie i zarazem kolejny krok w ewolucji projektorów kinowych Sony rozpoczętych serią VPL-VW520/VPL-VW550.

Przy projektowaniu urządzenia połączono doświadczenie i wiedzę zdobytą podczas tworzenia serii 5xx oraz flagowego modelu Sony VPL-VW5000ES. Z tego ostatniego zaczerpnięto laserowe źródło światło, dzięki czemu w momencie wprowadzenia projektora do sprzedaży, stał się on najtańszym na rynku projektorem 4K (4096×2160) posiadającym zamiast tradycyjnej lampy – laserowe źródło światła.

Do czasu premiery rzutnika, jedynymi urządzeniami w pełni natywnymi 4K były – flagowy, najlepszy projektor 4K Sony VPL-VW5000ES oraz projektor JVC DLA-Z1 / RS4500. Oba kosztujące grubo powyżej 100 tys. złotych. Dlatego też informacja o wprowadzeniu projektora laserowego Sony w cenie poniżej 80 tys. mocno zelektryzowała wszystkich miłośników projekcji na wielkim ekranie.

Tradycyjnie, jak to ma miejsce w przypadku urządzeń kinowych SONY – sercem projektora jest układ SXRD (alternatywa dla DILA/LCOS). Trzy panele SXRD o rozdzielczości 4K, odpowiadające za każdy z 3 składowych kolorów RGB.

LASER ZAMIAST TRADYCYJNEJ LAMPY – KORZYŚCI

Producenci elektroniki mają w zwyczaju używać różnego nazewnictwa na urządzenia oferowane na rynek amerykański, azjatycki oraz europejski. I w ten oto sposób nasz projektor oferowany Europie nosi symbol VPL-VW760ES, natomiast ten sam projektor laserowy 4K na rynku amerykańskim figuruje pod nazwą VPL-VW885ES. Piszemy to gwoli wyjaśnienia, gdyby ktoś z Was natrafił na recenzję lub test projektora na którejś z amerykańskich stron internetowych i zastanawiał się jakie urządzenie zostało przetestowane.

Moduł lasera z widocznym kołem żółtego luminoforu

Jak wspomnieliśmy wcześniej, źródłem światłą jest laser, a nie jak to zwykle bywa – lampa UHP. Korzyści dla użytkownika jakie oferują projektory laserowe 4K to przede wszystkim:

  • znacznie dłuższa żywotność,
  • szybsze uruchamianie i chłodzenie urządzenia,
  • większa stabilność pracy – w odróżnieniu od lamp UHP laser nie wytrąca swojej jasności tak szybko, spadek jest liniowy i niezauważalny,
  • możliwość wyłączenia źródła światła przy czarnych scenach,
  • lepsze nasycenie kolorów,
  • płynne sterowanie jasnością – bardzo przydatna funkcjonalność pozwalająca dostosować jasność obrazu do wielkości ekranu w celu zachowania kinowego efektu i optymalnych parametrów kontrastu.

WYSOKA ROZDZIELCZOŚĆ – REALITY CREATION

W modelu VPL-VW760ES zastosowano funkcję „Reality Creation”, której zadaniem jest poprawa ostrości i szczegółów wyświetlanych na ekranie.

Inżynierowie Sony doskonale zdają sobie sprawę, że właściciele rzutników 4K pomimo imponującej rozdzielczości jaką oferuję urządzenia, w zdecydowanej większości będą na co dzień oglądali materiał HD, czyli 1080. Wyświetlanie materiałów Full HD na matrycach 4K wprowadza sporo zaszumienia do obrazu. Typowe procesory up-skalujące analizują 2 sąsiadujące ze sobą piksele i na ich podstawie dokonają uśrednienia. Te bardziej wyrafinowane układy analizują także sąsiedztwo w pionie, poziomie i po przekątnej – dodatkowo analizując i porównując do tych samych pikseli na klatkach poprzedzających i następujących po analizowanej scenie. Dzięki takiej dogłębnej analizie zyskujemy informację, co potencjalnie mogłoby się znajdować w brakujących (uzupełnianych) pikselach. W nowej generacji projektorach wyposażonych w procesor video X1, system „Reality Creation” robi nie tylko opisane powyżej procesy, ale znacznie, znacznie więcej. Dokonywane są 4 dodatkowe procesy obliczeniowe:

  • czyszczenie, odszumianie materiału źródłowego na wejściu do projektora
  • analizowanie wzorca w oparciu o analizę trójwymiarową obiektów które znajdują się w bazie pamięci projektora
  • dopasowanie obrazu wejściowego do obrazów z bazy, gdzie procesor analizuje obraz na wejściu projektora i porównuje go z obrazami zapisanymi w swojej pamięci aby ustalić wzorzec dla interpolacji
  • minimalizuje ilość artefaktów powstałych w skutek kompresji sygnału video. Sygnał video, szczególnie pochodzący z serwisów strumieniowych czy przekazów satelitarnych często podlega wysokiej kompresji. Ta powoduje powstawanie wielu artefaktów i efektów ubocznych, wpływających negatywnie na jakość obrazu.

Technologia up-skalowania 4K „Reality Creation” porównuje próbki z oryginalnego obrazu z wzorcami zapisanymi w bazie projektora, porównuje je, analizuje i zastępuje oryginalne wzorce HD, zoptymalizowanymi wzorcami 4K. Proces ten daleko wykracza poza tradycyjne procesy interpolacji. W wyniku tego nawet obraz niższej rozdzielczości wygląda imponująco i przekonywająco na ekranie 4K.

JASNOŚĆ PROJEKTORA LASEROWEGO SONY VPL-VW760ES

Wyjątkowość tego japońskiego cudeńka polega m.in. na tym, że producentowi udało się zamienić tradycyjne źródło światła jakie od wielu wielu lat jest powszechnie stosowane w projektorach, czyli lampę UHP na laserowe źródło światła. W ten sposób wprowadzona została nowa jakość w przedziale cenowym do 100 000 zł. Jednocześnie co ciekawe, wprowadzając diody laserowe udało się podnieść jasność w stosunku do modeli tradycyjnych, jak chociażby Sony VPL-VW570ES. W ten sposób według specyfikacji projektor laserowy 4K od Sony dysponuje jasnością na poziomie 2000 Lumenów. W rzeczywistości, po kalibracji i w warunkach domowych bezpieczniej jest przyjąć do wszelkich kalkulacji wartość nie więcej niż 1500 Lumenów. Potwierdzają to liczne testy projektorów i kalibracje jakie zostały przeprowadzone na naszym modelu.

Genialnym rozwiązaniem, które możliwe było do integracji wewnątrz projektora to możliwość regulacji natężenia jasności źródła laserowego oraz modulacji samego lasera w zależności od wyświetlanego materiału. Zamiast tradycyjnej i popularnej manualnej przesłony za pomocą której możemy regulować ilość wydostającego się światła, tutaj mamy poziom jasności określony od 0 do 100. Wybierając pożądaną moc dostroimy jasność obrazu do własnych preferencji lub standardu SDR, uwzględniając wielkość ekranu projekcyjnego. Co ciekawe obniżenie czy też podwyższenie mocy lasera nie skutkuje aż tak drastycznymi skokami w poziomie kontrastu jak ma to miejsce przy projektorach lampowych.

Tę „maszynę” kinową z powodzeniem można wykorzystać do projekcji obrazów o podstawie dochodzącej do 320 cm. Dla większych obrazów kinowych lub kiedy chcemy uzyskać lepszy efekt HDR – zalecanym modelem jest Sony VPL-VW870ES.

NIESKOŃCZONY KONTRAST!

Jak wiemy, projektory laserowe 4K od Sony wykorzystują diodę laserową zamiast lampy. Kontrast rzeczywisty samych paneli to poziom około 15 – 17 000:1. Jednak natywny kontrast to jedynie punkt wyjścia. W odróżnieniu od innych konstrukcji Sony, jak chociażby projektor kinowy Sony VPL-VW570ES który bazuje na funkcji dynamicznej przesłony, która poprawia kontrast w każdej scenie filmowej. Sony w modelu laserowy zdecydowało się na technologię dynamicznego wygaszania lasera, podobne rozwiązanie do tego jakie znajdziemy chociażby w referencyjnym JVC DLA-Z1. Dynamiczna modulacja lasera powinna w zamyśle pracować jak dynamiczna przesłona, próbując obniżyć jasność, dbając jednocześnie o ilość szczegółów. Dzięki pozbyciu się mechanicznych elementów nie słyszymy ani nie widzimy na ekranie mechanizmu skokowego. Sam spadek jasności w przypadku laserowej konstrukcji nie jest aż tak zauważalny i widoczny jak przy tradycyjnej dynamicznej przysłonie. Natomiast sama czerń jest bardzo solidna i dobrze osadzona. Elementy mają stosowną głębię i detaliczność w najniższych partiach ekranu.

KOLORYMETRIA

Laserowy projektor 4K nie ma jakichkolwiek problemów z odwzorowaniem pełnej palety barw w ramach standardu REC. 709 w ramach której mieszczą się wszystkie kolory jakie możemy zobaczyć na zarejestrowanej płycie Blu-ray. Wszystkie kolory i odcienie projektor jest w stanie odzwierciedlić z minimalnym, niezauważalnym odchyleniem co zasługuje na wielkie uznanie ze strony producenta. Jeśli chodzi o pokrycie przestrzeni kolorów DCI P3 to projektor jest w stanie uzyskać ok 90% całej palety barw. Przy jednoczesnym zachowaniu bardzo wysokiej jasności.

MOTIONFLOW 4K – CZYLI PŁYNNOŚĆ RUCHU

Na oddzielne omówienie zasługuje funkcja „Motionflow”, której zadaniem jest poprawienie ostrości ruchomych obiektów. Projekcja dynamicznych scen, czy też nawet ruchomych obiektów powoduje, że stają się one mniej wyraźne i ostre w stosunku do sytuacji, w której są statyczne. Istnieje na to odrębny parametr określający ilość linii ruchomych jakie jest w stanie wyświetlić projektor. Używając projektorów kinowych wyposażonych w technologię SXRD, czy też LCOS podczas ruchomych scen jesteśmy w stanie zobaczyć, wyodrębnić średnio około 300 linii.

W momencie aktywacji któregoś z trybów „Motionflow” rozdzielczość obiektów ruchomych wzrośnie nam do około 550 czy nawet 750 linii. Dzieje się to w wyniku wprowadzenia dodatkowych klatek pomiędzy już istniejące, a zwiększenie ilości klatek sprawia że obraz w ruchu jest płynniejszy. Wyjątkiem jest efekt „opery” który można czasem zauważyć podczas uruchomienia systemu poprawy płynności ma materiałach filmowych 24-klatkowych. Dlatego też „Montionflow” najbardziej docenią miłośnicy sportu, dla nich oglądanie dynamicznych scen przy poprawionej ostrości i płynności ruchu będzie sporym udogodnieniem.

Szczególne uznanie należy się projektantom układu za fakt, że po uruchomieniu funkcji nie jest zauważalna strata na jasności obrazu oraz efekt migotania. Te 2 elementy najczęściej są efektem ubocznym systemów poprawy płynności ruchu. Warty odnotowania jest fakt, że funkcja działa zarówno dla materiałów 1080p jak i 4K.

FABRYCZNE „NASTAWY” PRODUCENTA

Każdy projektor kinowy ma w pamięci ustawione predefiniowane, fabryczne ustawienia zalecane przez producenta. Nie inaczej jest w przypadku naszego bohatera, tu producent zaserwował nam aż 9 różnych ustawień fabrycznych: Film Kinowy 1, Film Kinowy 2, Referencyjne, TV, Zdjęcie, Gra, Jasne Kino, Jasny TV, oraz „użytkownik”. Każdy z nich ma pewne założenia. Co prawda opis zawarty w instrukcji jest dość enigmatyczny i według opisu niektóre nastawy powinny się różnić niewiele – o tyle najlepiej samemu sprawdzić i przekonać się samodzielnie. Jeśli zależy nam na wiernej reprodukcji materiału zapisanego na materiale źródłowym – w zdecydowanej większości najlepiej będzie wybrać tryb „referencyjny”.

Rzutnik kinowy Sony VPL-VW760ES posiada zapisane w pamięci ustawienia różnych parametrów obrazu, które razem tworzą obraz o określonym charakterze. Ma to na celu umożliwienie posiadaczom rzutnika dopasować obraz do pożądanej jakości. Wybór przygotowanego przez inżynierów Sony presetu zależy m.in. od wielkości ekranu, sytuacji oświetleniowej jaka panuje w pomieszczeniu, czy też osobistych preferencji.

INSTALACJA RZUTNIKA

Projektory do kina domowego SONY od zawsze są cenione i lubiane za spory zakres rzutowania jaki oferują instalatorom, co daje olbrzymią swobodę podczas instalacji (oczywiście pamiętając o wpływie ustawień obiektywu na parametry obrazu). Możemy podwiesić urządzenie zarówno poniżej dolnej krawędzi jak i powyżej górnej krawędzi ekranu – a nadal wstrzelimy się z obrazem. Współczynnik rzutowania wynosi 1,38 – 2,83:1 (stosunek odległości projektora od ekranu do szerokości obrazu). Im bliżej projektor umieścimy względem ekranu – tym zyskamy wyższą jasność, nawet o około 35% w stosunku gdybyśmy projektor zainstalowali z tyłu pomieszczenia. Projektory laserowe 4K od Sony – kontynuują to podejście producenta do swobody instalacji, dzięki czemu nie powinno być problemu z montażem w jakimkolwiek pomieszczeniu.

Sam projektor posiada aż 9 różnych trybów projekcji. Są to: Film Kinowy 1, Film Kinowy 2, Referencyjne, TV, Zdjęcie, Gra, Jasne Kino, Jasny TV oraz użytkownik. Każde z ustawień powstało z myślą o pewnych założeniach i zastosowaniu w konkretnych sytuacjach.

Producent deklaruje jasność na poziomie 2000 Lumenów. Po kalibracji w modelach, z którymi mieliśmy do czynienia udało nam się z reguły uzyskiwać jasność na poziomie 1500-1700 lumenów. To znakomity wynik jak na projektor tej klasy, potwierdzają to też liczne testy i recenzje projektora 4K. Jeszcze kilka lat przed pojawieniem się modelu 760ES, taki wynik był uzyskiwany przez kilka razy droższe projektory kinowe.

INPUT LAG

Parametr ten określa jak dużo czasu upływa pomiędzy wysłaniem obrazu do projektora, a jego wyświetleniem na ekranie. Gdy gramy w jakąś grę na projektorze, którego lag jest duży, wtedy to co widzimy na ekranie projekcyjnym nie odpowiada stanowi faktycznemu w świecie gry. Wykonujemy ruch, ale nasza postać przesuwa się z pewnym opóźnieniem.

Ktoś nas zabija, a my jeszcze o tym nie wiemy, bo na ekranie jest wciąż scena sprzed chwili. Skrócenie opóźnienia sygnału jest kluczowe dla osób wykorzystujących projektory do grania na wielkim ekranie. Projektory japońskiego producenta od zawsze cieszą się opinią graczy, którzy doceniają niski czas opóźnienia. Nie inaczej jest w przypadku Sony VPL-VW760ES, gdzie czas ten wynosi ok. 36ms.

HDR

HDR w technologii projekcyjnej nie jest jeszcze na tym samym etapie rozwoju co w telewizorach. Nie ma ustalonego standardu dla projektorów domowych ze względu na ich ograniczone możliwości w zakresie generowania najjaśniejszych scen. Stąd też każdy z producentów projektorów stara się znaleźć swoją „magiczną receptę” na dynamiczne mapowanie tonów aby efekt HDR wyglądał dobrze na konkretnym ekranie. Rzutnik Sony po wykryciu materiału HDR w sygnale wejściowym automatycznie przełącza tryb kolorów na Rec. 2020 i aplikuje krzywą HDR EOTF na jakikolwiek wcześniej aktywny tryb projekcji.

Pojawia się na ekranie suwak Kontrast(HDR) który według Sony wpływa na jasność średnich tonów i dodaje ekstra „kopa” obrazowi. W praktyce wpływa na punkt „przepalenia” bieli, powyżej którego tracimy detale w górnych rejestrach obrazu. Dla formaty HDR10 do dyspozycji będziemy mieli 2 tryby projekcji: „HDR10” oraz „HDR Reference”. HDR Reference jest zalecany dla filmów rejestrowanych z maksymalną jasnością 1000 nitów.

OBSŁUGA MATERIAŁU 18GBPS

Z boku projektora znajdziemy 2 gniazda HDMI, z których każde jest w stanie przyjąć pełny sygnał 18Gbps. W ten sposób można do projektora przesłać dowolny sygnał mieszący się w ramach specyfikacji HDMI 2.0. Docenią to wszyscy użytkownicy projektora wykorzystujący źródła cyfrowe 4K w tym przede wszystkim formaty HDR wymagające obrazu 10-bitowego. Dodatkowo docenią to właściciele konsol do kier i komputerów, które są w stanie przesłać najbardziej wymagające sygnały video zawierające olbrzymią ilość informacji. Z resztą trudno byłoby się pogodzić, aby projektory laserowe 4K w tym przedziale cenowym nie były wyposażone w pełnoprawne złącze HDMI.

WYSOKI KONTRAST

W specyfikacji producent podaje kontrast dynamiczny określony na ∞:1, czyli nieskończony. Wynika to z faktu, że przy pomiarze czarnej planszy źródło laserowe może zostać błyskawicznie wyłączone przy użyciu dynamicznej metody. W rzeczywistości, po wyłączeniu mechanizmów „dynamicznych” uzyskuje się zwykle średni kontrast na poziomie 15-18 000:1. Co też jest wynikiem bardzo wysokim.

Oczywiście jak przystało na projektor tej klasy i rok 2018, Sony VPL-VW760 umożliwia wyświetlanie filmów w technologii HDR. Po uruchomieniu tego trybu zostaje podbita jasność i automatycznie wybierana jest szeroka paleta barw. Różnice w stosunku do tradycyjnego materiału SDR (czyby Standardowej dynamiki obrazu) są widoczne gołym okiem. Oczywiście nie tak dobrze jak we wspomnianych wcześniej flagowych projektorach laserowych od Sony, czy JVC. Wynika to przede wszystkim ze znacznie niższej jasności. W przypadku materiałów HDR to właśnie jasność ma największy wpływ na odbiór materiału.

DLACZEGO LASEROWY PROJEKTOR 4K SONY?

To co lubimy w projektorach Sony, to bardzo dobre odwzorowanie ruchu. Jest on znacznie płynniejszy i przyjemniejszy dla oka niż w wielu alternatywnych urządzeniach. Oglądanie dynamicznych filmów akcji jest bardziej efektowne i nie odciąga uwagi od ekranowej akcji. Za największe atuty projektora Sony VPL-VW760ES uznalibyśmy:

  • bardzo dobrą ostrość
  • wysoką jasność
  • możliwość płynnej regulacji jasności
  • laserowe źródło światła
  • cicha praca
  • nisko zaszumiony obraz
  • płynność, świetne oddanie obiektów w ruchu
  • natywna rozdzielczość 4K (4096x2160p)
  • pełne złącze 18Gbps HDMI
  • wysoki kontrast i dobrą czerń
  • bardzo atrakcyjna cena

Recenzje i nagrody

„Sony VPL-VW760ES to imponujące osiągnięcie inżynierów, a jednocześnie jedyny projektor, który posiada natywne panele 4K, laserowe źródło światła i kosztuje mniej, niż 80 000 złotych. Nie zmienia to faktu, że natywne 4K, szklany obiektyw i laserowe źródło światła w pełni uzasadniają wyższą cenę, a VPL-760 to najlepszy projektor do HDR, jaki dotąd widzieliśmy.”

„Korzystanie z niego i oglądanie generowanych przezeń obrazów doskonałej jakości to czysta przyjemność. Jest wystarczająco jasny, aby w imponujący sposób pokazać HDR, robi dobrą robotę w 3D (które najpewniej już macie w swojej kolekcji) i zdecydowanie lepiej niż konkurencja radzi sobie w skalowaniu materiałów HD do UHD. Widzimy tutaj wszystko co najlepsze w kwestii jakości optyki, przetwarzania obrazu, poziomu czerni i plastyczności. Oczywista rekomendacja.”

Nagroda Home Cinema Choice Best Buy dla projektora Sony VPL-VW760ES

„Mam świadomość, że nie jest to rzutnik do każdego kina domowego, bo jego głównymi użytkownikami będą posiadacze sal kinowych z prawdziwek zdarzenia, zaprojektowanych i wykonanych przez profesjonalne firmy instalacyjne. Ze swoją ceną projektor 4K jakim jest Sony VW760 bezwzględnie wykroił kawałek rynkowego tortu, wpasowując się idealnie w miejsce, gdzie tworzy własną, póki co niezagrożoną półkę.”

Podsumowanie

Projektor domowy Sony VPL-VW760ES to swego rodzaju przełom w dziedzinie projekcji kinowej w warunkach domowych. Sony jako pierwszy producent rzutników sprawił, że urządzenie z laserowym źródłem światła może zagościć w naszych domach po raz pierwszy w rozsądnych pieniądzach. Sprawiając, że projektor staje się w zasięgu ręki szerszej grupy odbiorców. W oparciu o niego możemy zbudować wysokiej klasy salę kinową na światowym poziomie. Oczywiście sam projektor jest jednym z wielu elementów, ale niezwykle istotnym. Przykładem zastosowania maszyny w projekcie kinowym może być przykład z naszej realizacji “Niebiańskie kino” w którym głównym bohaterem jest wyżej wymieniony rzutnik. W połączeniu z profesjonalnym nagłośnieniem kinowym Procella Audio dostarcza wrażeń niedostępnych nawet dla dobrej klasy sal kinowych w multipleksie.

Specyfikacja techniczna

Rozdzielczość 4K UltraHD 4096 x 2160
Technologia wyświetlania 0.74-cala natywny panel SXRD (4096×2160) x3
Jasność 2000 Lumenów
Kontrast Natywny: 15,000:1 / nieskończony dynamiczny
Lens Shift +/-80% pionowy & +/-31% poziomy
Lampa i żywotność laser, ok. 20 000h
Waga 20 kg
Wymiary (WHD) 560 x 223 x 496 mm